W Pszennie – Riela Polska, tuż obok słynna Krzyżowa: symbol pojednania Polsko-Niemieckiego
To miał być kolejny reportaż o przechowalnictwie zbóż i rzepaku. Celem było Pszenno k. Świdnicy i kompleks Riela Polska. Tymczasem naszą uwagę przykuła Krzyżowa, pobliska miejscowość, która zapisała się na zawsze jako miejsce powojennego pojednania Polski i Niemiec.
To miał być kolejny reportaż w serii Riela Polska. Celem było Pszenno k. Świdnicy (woj. dolnośląskie), gdzie ten znany polski producent silosów stalowych dostarczył przed laty kompleks magazynowy dla spółki Brasika.
Stoją tam 4 silosy mające po 3393 m3 pojemności, plus silos lejowy o kubaturze 657 m3. Kompleks tworzy wiata przyjęciowa, urządzenia transportowe o wydajności 60 t/h i czyszczalnia Prof-Seed 1004 B. Całość działa od lat. Ot, typowa skuteczna inwestycja od Rieli.
Tuż obok Pszenna, znajduje się miejscowość o nazwie Krzyżowa.
To w niej, 12 listopada 1989 r. doszło do historycznego wydarzenia – słynnej „Mszy w Krzyżowej”.
Wzięli w niej udział Tadeusz Mazowiecki – ówczesny premier Polski i Helmut Kohl – kanclerz Niemiec.
Wydarzenie było kamieniem milowym w budowaniu nowych relacji między obydwoma narodami. Jakże więc nie wybrać się do Krzyżowej, będąc w Pszennie oddalonym od niej tylko o 8 km?
Dlaczego Krzyżowa?
Jesienna aura była łaskawa. Gdy wjechałem do Krzyżowej, świeciło słońce, było ciepło. Jadąc ze Świdnicy, cały czas na horyzoncie majaczył Masyw Ślęży.
W Krzyżowej, na trawiastym dziedzińcu pałacowym – otoczonym zadbanymi budynkami, trwały przygotowania do lokalnego Hubertusa.
Wzrok przyciągał pałac – a za nim – ogród z wystawą plenerową, pacyfistyczną w swym wyrazie.
Warto ją zobaczyć, przeczytać, poczuć.
Nasze zdjęcia/filmiki znajdziesz na FB redakcyjnym oraz w profilu FB/Piotr Łuczak.
Krzyżowa była do 1945 r. majątkiem rodzinym von Moltke. Tak – pruskiego marszałka wspierającego Bismarcka i pruskie podboje.
Ale potomek rodu – Helmut James von Moltke wraz z Peterem Yorck von Wartenburg – mieli odwagę powiedzieć 'nie’ nacjonalizmowi.
Ok. 1940 roku założyli opozycyjną grupę „Krąg z Krzyżowej” (Kreisauer Kreis).
Członków Kręgu łączyła jedna idea: sprzeciw wobec reżimu Adolfa Hitlera i pragnienie stworzenia demokratycznych fundamentów powojennych Niemiec.
W latach 1942-1943, w obawie przed Gestapo, członkowie Kręgu trzykrotnie spotykali się w większym gronie właśnie w majątku von Moltke w Krzyżowej, gdzie opracowywano plany ustrojowe dla powojennych Niemiec.
Plany te obejmowały:
- koncepcje ukarania zbrodniarzy wojennych,
- zadośćuczynienia krajom okupowanym oraz
- wizję zjednoczonej Europy, która nie dopuściłaby do dalszych konfliktów.
Ich działalność, a także zaangażowanie niektórych w zamach na Hitlera (20 lipca 1944 r.), doprowadziły do skazania na śmierć dziewięciu z nich, w tym Helmuta Jamesa von Moltke i Petera Yorcka von Wartenburga.
Krzyżowa stała się więc symbolem odwagi, etyki chrześcijańskiej i poświęcenia w walce o wartości humanistyczne.
Zaproszenie na Warsztaty Produktowe dla rolników: 8 stycznia 2026 w Człuchowie
Droga do pojednania po II Wojnie Światowej
Po II wojnie światowej oficjalne stosunki polsko-niemieckie były skomplikowane, jednak równolegle rozwijała się współpraca społeczna.
W 1958 roku powstała Akcja Znaków Pokuty, działająca na rzecz pojednania.
Przełomowym momentem był List biskupów polskich do biskupów niemieckich z 1965 roku, zawierający odważne słowa „Wybaczamy i prosimy o wybaczenie”.
W latach 80. XX wieku, na fali „Solidarności”, w Niemczech Zachodnich narodziło się spontaniczne wsparcie dla Polaków.
Potem był stan wojenny, wreszcie Okrągły Stół i częściowo wolne wybory w 1989 roku. To otwarło drogę do transformacji politycznej w Polsce. Premierem wybrano Tadeusza Mazowieckiego, człowieka „Solidarności”!
Te procesy zbudowały podwaliny pod historyczne spotkanie w Krzyżowej.
Bezpieczeństwo żywnościowe Polski zagrożone! Dramatyczny apel Wielkopolskiej Izby Rolniczej
Msza Pojednania w Krzyżowej
Po wojnie, majątek von Moltke służył jako Państwowe Gospodarstwo Rolne (PGR). To doprowadziło do degradacji jego wartości zabytkowej.
Mimo to, od lat 70. XX wieku, dzięki zaangażowaniu naukowców (m.in. prof. Karola Joncy) oraz lokalnej społeczności, w tym lokalnego proboszcza ks. Bolesława Kałuży, miejsce to było ratowane od zapomnienia.
Krzyżowa, z jej tragiczną historią oporu wobec nazizmu i wizją lepszej, zjednoczonej Europy, stanowiła idealne tło dla aktu pojednania.
Msza, w której uczestniczyli premier Mazowiecki i kanclerz Kohl, miała więc nie tylko wymiar polityczny, ale przede wszystkim moralny i duchowy.
Wizyta w Krzyżowej i Msza Pojednania miały konkretne skutki. 14 listopada 1989 roku w Warszawie podpisano „Wspólne Oświadczenie”, w którym Polska i RFN zobowiązały się do:
- „leczenia ran przeszłości poprzez porozumienie i pojednanie” oraz
- do budowania „wzajemnego zaufania i kształtowania wspólnie lepszej przyszłości”.
Dziś w Krzyżowej działa Fundacja „Krzyżowa” dla Porozumienia Europejskiego. Kontynuuje ona misję wspierania pokojowego współistnienia narodów, światopoglądów i wyznań. Pielęgnuje pamięć o historycznym dziedzictwie miejsca, prowadząc Międzynarodowy Dom Spotkań Młodzieży, Miejsce Pamięci i Akademię Europejską.
Krzyżowa jest symbolem. Pokazuje, że nawet w najciemniejszych czasach zawsze jest nadzieja na dialog i przebaczenie.
Tylko tak możemy budować bezpieczną Europę i świat. Rozmawiajmy zatem i wybaczajmy sobie nawzajem!
Wykorzystano materiały Fundacji „Krzyżowa”.
Link: kliknij tutaj.
Reportaże o innych produktach Riela Polska:
Gospodarstwo rolne w Luszkowie: Riela Polska stara, ale jara, Pomorskie
Specjalistyczne Gospodarstwo Rolne „Wąsikowski”: reprodukcja drobiu tylko na dobrej paszy, Pomorskie
Ferma Drobiu Jasiulek: zboże w silosach, Opolskie
Gospodarstwo Węglewskich: nowoczesność w przechowywaniu zbóż, Łodzkie
Nowoczesne magazynowanie i najwyższe standardy: De Heus, Łódzkie
W Szczebrzeszynie: szeroki tor LHS i silosy Riela Polska, Lubelskie
Stanisław Koziorzemski – pasja do pracy daje wieczną młodość – PHZ Perkoz, Brodnica, Kujawsko-Pomorskie
Jarosław Studziński – postawiłem na najgrubszy ocynk na rynki – Wilczopole Kolonia, Lubelskie
Jan Mac – własna biogazownia, własne ciepło do suszenia zbóż – Resko, Zachodniopomorskie
Zaprol Retkowo – skup zbóż w płatkach róż – Retkowo, Dolnośląskie
P.W. Magnum w Żninie – Żnin, Kujawsko-Pomorskie
Ampol-Merol – każdego dnia lepsi, także w skupie zbóż – Białogard, Zachodniopomorskie
PRS Rutkowski – już 20 lat na zbożowych silosach Riela Polska – Kałdus, Kujawsko-Pomorskie
Polhoz sp. z o.o. – Szymankowo k. Malborka, Pomorskie
Eugeniusz Taraska, P.W. Lechpol – Szubin, Kujawsko-Pomorskie
Zdrowy Kurczak z Suchowoli – Kizielewszczyzna, Podlaskie
Marian Olejnik, Agropol – Łosiów, Opolskie
Janusz Kasprzak, Rolpol – Uścikowo, Wielkopolskie
Bernard Ginter – Wyczechy, Pomorskie
Sebastian Luber – Wybranowo, Kujawsko-Pomorskie
Kamil Bojakowski – Jelcz Laskowice, Dolnośląskie
dr Józef Śliwa – Żórawina, Dolnośląskie
Przemysław Piasta – Rychnowo, Kujawsko-Pomorskie
DN Green – Dębionek, Kujawsko-Pomorskie
Classic Grain – Janikowo, Kujawsko-Pomorskie
Rajmund Gąsiorek – Radomice, Wielkopolska
Ginter, wialnia bębnowa – Wyczechy, Pomorskie
Jan Domaros – Malinowo, Pomorskie
Adam Lipiński – Domisław, Pomorskie
Grupa producencka GASK – Pyrzyce, Zachodniopomorskie
Firma „Kłos” – Opole, Opolskie
