15 - 01 - 2022
Fot. Piotr Łuczak, Agro&Konsument

Sprzedam ziemię, kupię ziemię rolną, czyli ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

Obrót ziemią rolną jest ograniczony generalnie tylko do środowiska rolniczego. To efekt zaostrzenia przez PiS przepisów o ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego.

 

W czerwcu 2019 roku PiS zmienił zapisy dotychczasowej ustawy z 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego (tzw. UKUR). Stosuje się je do nabycia:

  • użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej albo udziału w użytkowaniu wieczystym nieruchomości rolnej;
  • udziału we współwłasności nieruchomości rolnej;
  • gospodarstwa rolnego.

 

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa kontroluje obrót ziemią rolną

 

Głównym decydentem w zakresie decyzji odnośnie ziemi jest Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR). Powstał na bazie dawnej Agencji Nieruchomości Rolnych (ANR). KOWR jest ustawowo zobowiązany do realizacji przepisów wynikających z UKUR, m.in.:

 

  • rozpatrywania wniosków i wydawania decyzji administracyjnych na nabycie nieruchomości rolnych;
  • wykonywania prawa pierwokupu oraz prawa nabycia nieruchomości rolnych;
  • wykonywania prawa pierwokupu oraz prawa nabycia udziałów i akcji spółek kapitałowych będących właścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości rolnej o powierzchni co najmniej 5 ha albo nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni co najmniej 5 ha;
  • rozpatrywania wniosków i wydawania decyzji administracyjnych na zbycie lub oddanie w posiadanie innym podmiotom nabytych nieruchomości rolnych przed upływem okresu 5 lat;
  • sprawowania nadzoru nad spełnianiem zobowiązań ustawowych przez nabywców nieruchomości rolnych.

 

Kto może kupić ziemię rolną w ustawie o kształtowaniu ustroju rolnego?

 

Redakcja Agro&Konsument otrzymuje zapytania, kto w obrocie prywatnym może kupić ziemię rolną?

 

Nabywcą nieruchomości rolnej może być wyłącznie rolnik indywidualny. No, chyba że UKUR stanowi inaczej. Jest cała lista odstępstw. Można je prześledzić w tekście ustawy. W obrocie prywatnym najważniejsze jest, że przepisy nie dotyczą nabycia nieruchomości rolnej przez osobę bliską zbywcy.

 

Za „osobę bliską” ustawa uznaje:

 

  • zstępnych,
  • wstępnych,
  • rodzeństwo,
  • dzieci rodzeństwa,
  • rodzeństwo rodziców,
  • małżonka,
  • osoby przysposabiające i przysposobione oraz pasierbów.

 

Po nabyciu nieruchomości łączna powierzchnia gruntów nabywcy nie może przekroczyć 300 ha użytków rolnych.

 

Rolnik indywidualny a ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

 

Co oznacza definicja rolnika indywidualnego?

Rolnik indywidualny to osoba fizyczna:

 

  • będąca właścicielem, użytkownikiem wieczystym, samoistnym posiadaczem lub dzierżawcą nieruchomości rolnych, których łączna powierzchnia użytków rolnych nie przekracza 300 ha;
  • posiada kwalifikacje rolnicze;
  • co najmniej od 5 lat zamieszkująca w gminie, na obszarze której jest położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego i
  • prowadzi przez ten okres osobiście to gospodarstwo.

 

Do powyższego okresu zalicza się okres zamieszkiwania w innej gminie bezpośrednio poprzedzający zmianę miejsca zamieszkania. Warunek: jeżeli w gminie tej jest albo była położona jedna z nieruchomości rolnych wchodzących w skład tego gospodarstwa rolnego.

 

Nieruchomość rolna

 

Co to jest „nieruchomość rolna?”. To nieruchomość rolną w rozumieniu Kodeksu cywilnego.

 

Zgodnie z art. 461 Kodeksu cywilnego, nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane do prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie. Chodzi o  produkcję roślinną i zwierzęcą, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej.

 

Przepisów ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie stosuje się do nieruchomości rolnych:

 

  • o powierzchni mniejszej niż 0,3 ha;
  • będących drogami wewnętrznymi;
  • w których grunty, oznaczone w ewidencji gruntów i budynków jako grunty pod stawami, stanowią co najmniej 70% powierzchni nieruchomości;
  • wchodzących w skład Zasobu Własności Skarbu Państwa;
  • sprzedanych na podstawie art. 42 ust. 1 lub 6 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa;
  • gruntów rolnych zabudowanych o powierzchni nieprzekraczającej 0,5 ha. Warunek: w dniu 30.04.2016 r. zajęte były pod budynki mieszkalne oraz budynki, budowle i urządzenia niewykorzystywane obecnie do produkcji rolniczej. Do tego dochodzą grunty do nich przyległe umożliwiającymi ich właściwe wykorzystanie oraz zajętymi na urządzenie ogródka przydomowego. Warunek: jeżeli grunty te tworzą zorganizowaną całość gospodarczą oraz nie zostały wyłączone z produkcji rolnej w rozumieniu ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o  ochronie gruntów rolnych i leśnych;
  • które w dniu 30.04.2016 r., w ostatecznych decyzjach o warunkach zabudowy i  zagospodarowania terenu przeznaczone są (w całości) na cele inne niż rolne (np. budownictwo mieszkaniowe).
  • nabycia nieruchomości rolnej do Zasobu, o którym mowa w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości.

 

Ponadto ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego nie stosuje się do nieruchomości rolnych położonych w granicach administracyjnych miast. Zastrzeżenie to art. 9a ww. ustawy, jeżeli w stosunku do tych nieruchomości została podjęta:

 

  • uchwała o ustaleniu lokalizacji inwestycji mieszkaniowej (lub towarzyszącej) w rozumieniu ustawy z 5 lipca 2018 r. o ułatwieniach w przygotowaniu i realizacji inwestycji mieszkaniowych oraz inwestycji towarzyszących lub
  • zbycie następuje w celu realizacji inwestycji mieszkaniowej lub inwestycji towarzyszącej.

 

Kwalifikacje rolnicze a ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

 

Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 2 ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego uważa się, że osoba fizyczna ma kwalifikacje rolnicze, jeżeli uzyskała:

 

  • wykształcenie rolnicze lub
  • tytuł kwalifikacyjny i ma co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub
  • wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ma co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie.
  • szerzej o tym czytaj kwalifikacje rolnicze,

 

Dowody potwierdzające posiadanie kwalifikacji rolniczych.

 

Staż pracy w rolnictwie a ustawa o kształtowaniu ustroju rolnego

 

Za staż pracy, uznaje się okres, w którym osoba fizyczna:

  • podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników, lub
  • prowadziła działalność rolniczą w gospodarstwie rolnym min. 1 ha stanowiącym jej własność, lub
  • użytkowanie wieczyste, samoistne posiadanie lub dzierżawę,
  • była zatrudniona w gospodarstwie rolnym na podstawie umowy o pracę lub spółdzielczej umowy o pracę, wykonując pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej, lub
  • wykonywała pracę związaną z prowadzeniem działalności rolniczej w charakterze członka spółdzielni produkcji rolnej, lub
  • odbyła staż, o którym mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, obejmujący wykonywanie czynności związanych z prowadzeniem działalności rolniczej;
  • pracowała w indywidualnym gospodarstwie rolnym – okres pracy potwierdzony zaświadczeniem wydanym na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy.

 

dr Piotr Łuczak

 

Artykuł nie stanowi porady prawnej – swój przypadek skonsultuj ze specjalistą.

dr Piotr Łuczak – Agrokonsument.pl
Dziennikarz, redaktor i ekonomista.   Specjalizuje się w polityce i ekonomice rolnej.   Założyciel i redaktor naczelny serwisu Agrokonsument.pl należącego do Agro Creative Agency & Media. Szef redakcji Lidera Biznesu – Ogrodniczy Magazyn Branżowy, Grupa MTP.   Pełnił funkcje redaktora naczelnego tytułów: Tygodnik Rolniczy, Profi– profesjonalna technika rolnicza i Agrarlexprawo dla rolnika. Najdłużej pracował w top agrar Polska, w tym także na stanowisku z-cy redaktora naczelnego.  
przeczytaj inne artykuły tego autora
Wydrukuj
PILNE !
Zobacz podobne:

Inni przeczytali również:

Świat techniki
2 min
22 - 12 - 2021

Claas 2021: dobre wyniki sprzedażowe

Claas, uznany producent maszyn rolniczych pochwalił się wynikami sprzedażowymi. W mijającym roku sprzedaż wzrosła o 19% do 4,8 mld euro....
Czytaj więcej
Świat techniki

Rolnictwo precyzyjne CLAAS: sposób na drożejące środki produkcji

Środki do produkcji rolnej tańsze już nie będą. Ich racjonalne stosowanie uzasadnia użycie technologii rolnictwa precyzyjnego i wpisuje się w...
Czytaj więcej
Bezpieczeństwo żywności i środowisko

Polska: dużo własnego rzepaku i oleju

Polska ma dużo własnego rzepaku. Zbiory w 2021 r. dały nam ponad 3 mln ton nasion. Ale rzepak po 4...
Czytaj więcej