Komisja Europejska: budżet 2028-2034, w tym na rolnictwo i obronę
Komisja Europejska przedstawiła swoją propozycję Wieloletnich Ram Finansowych (WRF) na kwotę prawie 2 bilionów euro (czyli 1,26% średniego dochodu narodowego brutto UE w latach 2028-2034). Czy będzie coś na politykę rolną? Czytaj w Agrokonsument.pl
Przytaczamy komunikat Komisji Europejskiej. Nie zmieniamy brzmienia, redagując treść. Czytelników zachęcamy do własnej refleksji nad tym, co urzędnicy z Brukseli, pod dyktando polityków krajów członkowskich i sytuacji zewnętrznej uznali za najistotniejsze w opracowanym planie.
Wyzwania dla Europy
Europa stoi w obliczu rosnącej liczby wyzwań w wielu obszarach, takich jak:
- bezpieczeństwo,
- obronność,
- konkurencyjność,
- migracja,
- energia i odporność klimatyczna.
Nie są to wyzwania tymczasowe, ale odzwierciedlają systemowe zmiany geopolityczne i gospodarcze, które wymagają zdecydowanej i przyszłościowej odpowiedzi. Dlatego Komisja proponuje fundamentalne przekształcenie budżetu UE, który będzie bardziej usprawniony, elastyczny i skuteczny.
Znacząco zwiększy on zdolność UE do realizacji kluczowych polityk, jednocześnie reagując na nowe i pojawiające się priorytety. Budżet ten będzie nadal wspierał ludzi, przedsiębiorstwa, państwa członkowskie, regiony, partnerów, a przede wszystkim – wspólną przyszłość UE.
Nowoczesny budżet UE wymaga zmodernizowanych i stabilnych źródeł dochodów. Dlatego Komisja proponuje również nowe zasoby własne i dostosowania do istniejących, które złagodzą presję na budżety krajowe, generując średnio 58,5 miliarda euro rocznie.
Kluczowe cechy nowych ram finansowych:
- Większa elastyczność w całym budżecie, tak aby Europa miała zdolność szybkiego działania i reagowania, gdy okoliczności niespodziewanie się zmienią lub pojawią się nowe priorytety polityczne.
- Prostsze, bardziej usprawnione i zharmonizowane unijne programy finansowe, tak aby obywatele i firmy mogli łatwo znaleźć i uzyskać możliwości finansowania.
- Budżet dostosowany do lokalnych potrzeb, z krajowymi i regionalnymi planami partnerstwa opartymi na inwestycjach i reformach, w celu ukierunkowanego wpływu tam, gdzie ma to największe znaczenie, oraz zapewnienia szybszego i bardziej elastycznego wsparcia dla spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej w całej Unii.
- Potężny impuls konkurencyjności dla Europy, aby zabezpieczyć łańcuchy dostaw, rozwinąć innowacje i objąć wiodącą pozycję w globalnym wyścigu o czystą i inteligentną technologię.
- Zrównoważony pakiet nowych zasobów własnych, który zapewnia odpowiednie dochody na nasze priorytety, minimalizując jednocześnie presję na krajowe finanse publiczne.
Propozycja Komisji ma na celu zapewnienie, że fundusze UE są kierowane zgodnie z priorytetami politycznymi UE, przynosząc rezultaty, których same budżety krajowe nie są w stanie osiągnąć.
Inwestowanie w ludzi, państwa członkowskie i regiony
Nowy długoterminowy budżet połączy fundusze UE realizowane przez państwa członkowskie i regiony w ramach jednej spójnej strategii, z polityką spójności i rolną w jej centrum.
Strategia ta będzie realizowana poprzez krajowe i regionalne plany partnerstwa, prostsze i bardziej dostosowane, aby maksymalizować wpływ każdego euro.
Posiadanie jednego planu na państwo członkowskie, integrującego wszystkie odpowiednie środki wsparcia – czy to dla pracowników, rolników czy rybaków, miast czy obszarów wiejskich, regionów czy na poziomie krajowym – zapewnia znacznie silniejszy wpływ i znacznie bardziej efektywne wykorzystanie funduszy europejskich.
Jest to najskuteczniejszy sposób wspierania terytoriów i społeczności Unii. Przynosi to prawdziwe uproszczenie, zarówno dla władz publicznych, jak i dla bezpośrednich beneficjentów.
Plany będą sprzyjać konwergencji i zmniejszaniu dysproporcji regionalnych. Będą one identyfikować inwestycje i reformy, aby lepiej sprostać wyzwaniom przyszłości dla państw członkowskich i naszych regionów.
Plany te będą projektowane i realizowane w ścisłym partnerstwie między Komisją, państwami członkowskimi, regionami, społecznościami lokalnymi i wszystkimi innymi zainteresowanymi stronami.
Ponadto, dla regionów słabiej rozwiniętych zostanie ustalona obowiązkowa kwota minimalna, a także zabezpieczenie gwarantujące, że otrzymają one ogólnie co najmniej takie samo wsparcie.
Wsparcie dochodów dla rolników i rybaków
Ma być ono gwarantowane, w tym środki środowiskowe, inwestycje w gospodarstwach rolnych, wsparcie dla młodych rolników i narzędzia zarządzania ryzykiem.
Zasady finansowania dla rolnictwa i społeczności wiejskich będą prostsze, w tym dotyczące płatności, kontroli i audytów.
Nowe Plany Partnerstwa będą wspierać:
wysokiej jakości zatrudnienie, umiejętności i włączenie społeczne we wszystkich państwach członkowskich, regionach i sektorach.
Przyczynią się do promowania równych szans dla wszystkich, wspierania silnych sieci bezpieczeństwa socjalnego, sprzyjania włączeniu społecznemu, sprawiedliwości międzypokoleniowej i walki z ubóstwem.
14% krajowych alokacji będzie musiało finansować reformy i inwestycje, które wzmocnią umiejętności, zwalczą ubóstwo, promują włączenie społeczne i wspierają obszary wiejskie.
Poszanowanie praworządności pozostanie bezwarunkowe. Rozporządzenie o warunkowości nadal będzie chronić cały budżet UE przed naruszeniami praworządności. Krajowe i regionalne plany partnerstwa będą zawierały dalsze zabezpieczenia, aby zapewnić, że państwa członkowskie przestrzegają zasad praworządności i Karty Praw Podstawowych.
Przejrzystość i weryfikacja beneficjentów budżetu UE zostaną wzmocnione. Informacje o odbiorcach funduszy UE będą publikowane w scentralizowanej bazie danych.
Zaproszenie na Warsztaty Produktowe dla rolników: 8 stycznia 2026 w Człuchowie
Wspieranie edukacji i wartości demokratycznych
Zwiększenie inwestycji w umiejętności jest fundamentalne, aby pomóc studentom i pracownikom UE wykorzystać możliwości. Jednocześnie, inwestowanie w ludzi oznacza wspieranie żywej przestrzeni obywatelskiej oraz ochronę wolności artystycznej i kulturalnej.
Długoterminowy budżet będzie nadal inwestować w obszary umiejętności, kultury, mediów i wartości.
- Wzmocniony program Erasmus+ będzie kręgosłupem Unii Umiejętności. Mobilność edukacyjna, solidarność i włączenie pozostaną rdzeniem programu.
- Program AgoraEU będzie promował wspólne wartości, w tym demokrację, równość i praworządność, oraz wspierał europejską różnorodność kulturową, jej sektory audiowizualne i kreatywne, wolność mediów i zaangażowanie społeczeństwa obywatelskiego.
Napędzanie dobrobytu poprzez konkurencyjność, badania i innowacje
Nowy Europejski Fundusz Konkurencyjności, o wartości 409 miliardów EUR, zainwestuje w strategiczne technologie, aby przynieść korzyści całemu Jednolitemu Rynkowi, zgodnie z zaleceniami raportów Letty i Draghiego.
Fundusz, działający na podstawie jednego zestawu przepisów i oferujący jedną bramę dla wnioskodawców, uprości i przyspieszy finansowanie UE oraz będzie katalizatorem inwestycji prywatnych i publicznych.
Skoncentruje swoje wsparcie na czterech obszarach:
- czysta transformacja i dekarbonizacja;
- transformacja cyfrowa;
- zdrowie, biotechnologia, rolnictwo i biogospodarka;
- obrona i przestrzeń kosmiczna.
Fundusz zmaksymalizuje wpływ każdego wydanego euro poprzez pozyskiwanie prywatnych środków. W ścisłym związku z Europejskim Funduszem Konkurencyjności, uznany unijny program badawczy, z flagowym programem Horyzont Europa o wartości 175 miliardów EUR, będzie nadal finansował innowacje światowej klasy.
Horyzont Europa i Fundusz Konkurencyjności zapewnią wsparcie dla całego cyklu inwestycyjnego projektu (od fazy koncepcyjnej do skalowania) oraz zmniejszą zarówno koszty dla potencjalnych beneficjentów, jak i czas wypłaty środków.
Ochrona ludzi i budowanie gotowości i odporności na nowe wyzwania
Długoterminowy budżet wyposaży Europę w szybsze, bardziej efektywne i elastyczne narzędzia do wytrzymywania wstrząsów i reagowania na nowe wyzwania. Będzie nadal budował odporność Europy poprzez finansowanie Unii Gotowości i przygotowanie na wszystkie etapy zarządzania kryzysowego: od prewencji po reagowanie i odbudowę.
Komisja proponuje nowy dedykowany mechanizm kryzysowy 400 miliardów EUR pożyczek dla państw członkowskich, który zostanie uruchomiony w przypadku poważnych kryzysów w Unii.
Ponadto, partnerstwa krajowe i regionalne będą wspierać inwestycje i reformy we wszystkich obszarach gotowości i zarządzania kryzysowego.
Rezerwa rolna będzie wspierać rolników i stabilizować rynki, jeśli zajdzie taka potrzeba.
Europejski Fundusz Konkurencyjności zwiększy również gotowość UE i strategiczną autonomię w kluczowych sektorach i technologiach, poprzez rozwój zdolności przemysłowych i finansowanie najnowocześniejszych technologii.
Mechanizm Ochrony Ludności Unii oraz wsparcie Unii na rzecz gotowości i reagowania na zagrożenia zdrowotne zostaną dodatkowo wzmocnione poprzez integrację działań związanych z gotowością zdrowotną.
Zaproszenie na Warsztaty produktowe dla rolników: 28 stycznia w Koźminie Wlkp.
Ochrona Europy
Długoterminowy budżet pomoże zbudować Europejską Unię Obrony, która będzie w stanie się chronić, utrzymywać łączność i działać szybko, gdy zajdzie taka potrzeba.
Do dyspozycji będzie 131 miliardów EUR na wsparcie inwestycji w obronność, bezpieczeństwo i przestrzeń kosmiczną, co stanowi pięciokrotnie więcej środków na poziomie UE w porównaniu z poprzednimi Wieloletnimi Ramami Finansowymi (WRF).
Państwa członkowskie i regiony będą miały możliwość dobrowolnego wspierania, zgodnie z regionalnymi potrzebami i priorytetami, projektów związanych z obronnością w swoich krajowych i regionalnych planach partnerstwa.
Wątek mobilności wojskowej instrumentu Łącząc Europę zostanie pomnożony dziesięciokrotnie. Będzie wspierać inwestycje w infrastrukturę podwójnego zastosowania obok cywilnych i przyczyni się do znacznego wzmocnienia cyberbezpieczeństwa, infrastruktury i ogólnego rozwoju obrony.
Aby zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne, instrument Łącząc Europę zapewni finansowanie transgranicznych projektów energetycznych i transportowych. Nowy budżet przewiduje również zwiększone finansowanie zarządzania migracjami, w celu wzmocnienia zewnętrznych granic UE i poprawy bezpieczeństwa wewnętrznego. Zostanie przeznaczone 74 miliardy EUR, co trzykrotnie zwiększa finansowanie w porównaniu z poprzednimi WRF.
Państwa członkowskie otrzymają wsparcie Unii w celu szybkiego i skutecznego reagowania na wydarzenia w terenie. Fundusze pomogą państwom członkowskim zwiększyć zdolności egzekwowania prawa online i offline; wyposażyć naszych strażników granicznych w odpowiednie narzędzia do ochrony granic zewnętrznych i wdrożyć sprawiedliwy i skuteczny system zarządzania migracjami zgodnie z Paktem o Migracji i Azylu.
Budowanie partnerstw na rzecz silniejszej Europy na świecie
Nowe Wieloletnie Ramy Finansowe przewidują wzmocnione działania zewnętrzne, aby dopasować bardziej strategiczne, oparte na wartościach i skuteczne podejście do rozszerzenia, partnerstw i dyplomacji, zgodnie ze strategicznymi interesami UE.
Aby uprościć finansowanie działań zewnętrznych, Globalna Europa, o wartości 200 miliardów EUR na lata 2028-2034, zmaksymalizuje wpływ w terenie i poprawi widoczność działań zewnętrznych UE w krajach partnerskich.
Umożliwi to budżetowi UE zwiększenie wsparcia dla krajów kandydujących i przygotowanie ich do akcesji. Instrument ten będzie miał dedykowaną rezerwę w wysokości 15 miliardów EUR na reagowanie na pojawiające się kryzysy i nieprzewidziane potrzeby.
W celu wsparcia Ukrainy, w latach 2028-2034 może zostać uruchomionych 100 miliardów EUR dla Ukrainy. Wsparcie dla Ukrainy będzie miało pewien stopień elastyczności, biorąc pod uwagę skalę i nieprzewidywalność potrzeb.
Wsparcie dla operacji o aspektach wojskowych będzie nadal pokrywane z Europejskiego Instrumentu na rzecz Pokoju. Proponowany nowy budżet będzie również nadal finansował działania w ramach Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa na łączną kwotę 3,4 miliarda EUR, aby nadal przyczyniać się do realizacji celów UE w zakresie utrzymania pokoju, wzmocnienia bezpieczeństwa międzynarodowego, promowania współpracy międzynarodowej oraz rozwijania i umacniania demokracji, praworządności i poszanowania praw człowieka i podstawowych wolności.
Nowe zasoby własne
Aby mieć środki do działania, Europa musi również wyposażyć się w nowoczesny i zróżnicowany strumień dochodów. To z kolei stworzy środki na finansowanie priorytetów, jednocześnie spłacając to, co UE pożyczyła w ramach NextGenerationEU i ograniczając wkłady krajowe do budżetu UE. W tym celu Komisja przedstawia pięć nowych zasobów własnych:
- System Handlu Emisjami UE (ETS): ukierunkowana korekta dochodów generowanych z ETS1 trafia do budżetu UE. Oczekuje się, że rocznie będzie generować średnio około 9,6 miliarda EUR.
- Mechanizm Korekty Granic Węglowych (CBAM): ukierunkowana korekta dochodów generowanych z CBAM trafia do budżetu UE. Oczekuje się, że rocznie będzie generować średnio około 1,4 miliarda EUR.
- Zasób własny oparty na niezebranym e-odpadzie poprzez zastosowanie jednolitej stawki do wagi niezebranych e-odpadów. Oczekuje się, że rocznie będzie generować średnio około 15 miliardów EUR.
- Akcyza na tytoń jako zasób własny, oparty na zastosowaniu stawki do minimalnej stawki akcyzy obowiązującej w państwie członkowskim na produkty tytoniowe. Oczekuje się, że rocznie będzie generować średnio około 11,2 miliarda EUR.
- Zasób Korporacyjny dla Europy (CORE): roczna ryczałtowa składka od firm, innych niż małe i średnie przedsiębiorstwa, działających i sprzedających w UE, z rocznym obrotem netto wynoszącym co najmniej 100 milionów EUR.
Oczekuje się, że rocznie będzie generować średnio około 6,8 miliarda EUR.
Łącznie, te pięć nowych zasobów własnych oraz inne elementy pakietu zasobów własnych przedstawionego dzisiaj, szacuje się, że wygenerują dochód w wysokości około 58,5 miliarda EUR rocznie (w cenach z 2025 r.).
Decyzja w sprawie przyszłego długoterminowego budżetu UE i systemu dochodów będzie omawiana przez państwa członkowskie w Radzie. Przyjęcie rozporządzenia w sprawie WRF wymaga jednomyślności, po uzyskaniu zgody Parlamentu Europejskiego.
Niektóre elementy po stronie dochodów (zwłaszcza nowe zasoby własne) wymagają jednomyślności w Radzie i zatwierdzenia przez państwa członkowskie zgodnie z ich odpowiednimi wymogami konstytucyjnymi.
Opr. na podstawie materiałów Komisji Europejskiej
Inne teksty o Wspólnej Polityce Rolnej, które polecamy:
Co zagraża polskiemu rolnictwu: kurcząca się WPR, miałkość decyzyjna rządów RP – kliknij
Tego potrzeba polskiemu rolnictwu towarowemu – kliknij.
Co niesie Mercosur dla Polski – kliknij.
Ukraina, czyli 93 agroholdingi na 6,25 mln ha – kliknij.
Dlaczego dzierżawa ziemi przeszkadza rządom RP – kliknij.
