Obornik, gnojowica w Holandii, czyli nawozowy „ból głowy” na eksport
Niedawno pisaliśmy o tzw. Manure Mission Ambasady Królestwa Niderlandów, która zorganizowała misję nawozową w Poznaniu. Miała ona na celu zbadanie możliwości eksportu do Polski holenderskich nawozów organicznych, takich jak obornik i gnojowica. Agrokonsument.pl dotarł do danych o nadwyżkach nawozowych w Holandii.
Dawka nawozowa azotu, która obowiązuje w całej UE, to 170 kg N/hektar. Według uzyskanych przez redakcję Agrokonsument.pl informacji, Holendrzy mogli stosować do nawożenia dodatkowy azot, dzięki czasowej zgodzie Komisji Europejskiej – czyli odstępstwu (derogacji). Było to dozwolone tylko w szczególnych warunkach. Na przykład w stosowaniu azotu na pasach buforowych (!) przy zbiornikach wodnych i ciekach.
Wynikało to z nadprodukcji odchodów zwierzęcych.
Jednak w latach 2023–2026 ilość ta powinna zostać zmniejszona do standardowej wartości obowiązującej w UE. Kurczące się możliwości aplikacji lub składowania odchodów zwierzęcych powodują wzrost nadwyżki obornika w Holandii, mimo że produkcja obornika spada.
Przez wygasanie derogacji zdolność wykorzystania fosforanów spadła o 4 mln kg w 2023 r. do 133,4 mln kg.
W przypadku azotu z obornika, zdolność wykorzystania spadła o 23 mln kg do 350 mln kg.
Produkcja nawozu naturalnego
Problem nadwyżki nawozów organicznych pochodzenia zwierzęcego w Niderlandach jest poważny. Grozi zamykaniem części gospodarstw rolnych. To już kłopot natury społeczno-gospodarczej i politycznej.
Dlatego przy rządzie Holandii powołano pełnomocnika, który min. przybył w październiku 2025 r. do Poznania podczas wspomnianej misji nawozowej.
Miała ona pomóc rozpoznać Holendrom możliwość kierowania nadwyżek nawozowych nad Wisłę. Kliknij tutaj.
Fosfor w Holandii
W 2023 roku w holenderskich nawozach naturalnych znajdowało się 158,9 mln kg fosforu. Z tej ilości około 110,3 mln kg zostało wykorzystane w rolnictwie holenderskim. Pozostałe 48,7 mln kg musiało zostać sprzedane poza sektor rolniczy. Na te cele poszło 43,6 mln kg.
Azot w Holandii
Ilość azotu zawartego w nawozach zwierzęcych w 2023 roku wyniosła 418,4 mln kg. Z tego 333,7 mln kg wykorzystano w rolnictwie. Resztę sprzedano poza tamtejszy sektor rolny.
Generalnie Holandia dąży do „usunięcia” 84,7 mln kg azotu z rolnictwa.
Techniki przetwarzania obornika
Przetwarzanie obornika i pofermentu sprowadza się do uzyskania nawozów granulowanych i suszonych. W Holandii działa 211 instalacji, 16 firm ma instalację w fazie rozwoju.
W 49% przypadków przetwarzanie obornika odbywa się w gospodarstwach rolnych. 41% firm stosuje techniki suszenia termicznego lub biotermicznego, a 12% peletyzuje obornik.
Do przetwarzania frakcji rzadkiej najczęściej stosuje się odwróconą osmozę (15%), często w połączeniu z wymiennikiem jonowym.
Nieco mniej firm (11%) stosuje stripping/scrubbing do przetwarzania frakcji rzadkiej, w którym azot amoniakalny jest oddzielany od frakcji rzadkiej i przekształcany w sól amonową.
Biogaz to przyszłość polskiego rolnictwa: studium przypadku biogazowni Śmiechowskich
Produkty z obornika
W 28% firm, z frakcji cienkiej wytwarza koncentrat płynny, taki jak koncentrat mineralny. Dopuszczalna zdolność produkcyjna producentów koncentratów płynnych (koncentratu mineralnego i soli amonowych) wynosi 2,4 mln ton obornika.
Z tony obornika odzyskuje się do 2,5 kg N.
Całkowita dostępna zdolność produkcyjna 35 firm dysponujących taką technologią wynosi 8 mln kg N. Z danych holenderskich wynika, że 119 firm posiada działającą biogazownię, w której obornik jest fermentowany. Na cele energetyczne idzie rocznie 3,5 mln ton obornika i 1,7 mln ton współsubstratów.
Daje to 576 mln m3 biogazu rocznie. Z tego powstaje do 170 mln m3 „zielonego” metanu. To odpowiednik 617 GWh energii elektrycznej i 704 GWh ciepła.
Łączne dopuszczalne moce przerobowe tych firm wynoszą 10 mln ton obornika rocznie. Szacuje się, że całkowite moce przerobowe obornika we wszystkich 211 działających zakładach wynoszą około 17-18 milionów ton obornika rocznie.
Średnio wykorzystane jest tylko 74% dopuszczalnej mocy. Ok. 37% holenderskich mocy przerobowych obornika znajduje się w prowincji Brabancja Północna, 21% w Geldrii i 14% w Limburgii.
Eksport i przetwarzanie nawozu naturalnego
Obornik holenderski jest głównie eksportowany tam, gdzie jest na niego popyt. Większość jedzie do Francji, Niemiec i Belgii.
Niewielka część obornika trafia do holenderskich ogrodników i miłośników ogrodów.
Fosfor:
eksport holenderski to 28,4 mln kg rocznie. Główny odbiorca to Francja. W 2022 r. zaimportowała 15,2 mln kg. W 2023 r. mniej, bo 13,3 mln kg fosforanów.
Azot:
całkowity zrealizowany eksport/przetwarzanie azotu z obornika zwierzęcego wzrosło o 0,9 mln kg azotu w 2023 r. do 53,7 mln kg.
Wynika to głównie ze wzrostu produkcji granulatu nawozowego (+2,0 mln kg N) i biologicznej konwersji do N2 (+1,1 mln kg N).
Produkcja koncentratu mineralnego spadła o 0,2 mln kg N do 2,5 mln kg. Spośród całego eksportowanego i przetworzonego obornika „Made in Holland”, aż 47% stanowił obornik drobiowy.
Opr. pł na podstawie informacji własnych oraz Holenderskiego Centrum Danych (NCM)
Sprzedaż drewna i zrębków: czy rolnik płaci podatek dochodowy?
