Polska przyspiesza transformację energetyczną. Rekordowy wzrost OZE: wiatr, sieci i magazyny energii cz. 3
Polska energetyka znajduje się na progu przełomowych zmian. Udział odnawialnych źródeł energii w krajowym miksie energetycznym osiągnął najwyższy poziom w historii: 29,6% w 2024 roku. Udział węgla spadł do rekordowo niskiego poziomu 57,1%. Nowe inwestycje w OZE przyspieszają. Czytaj o energii wiatrowej.
Elektrownie wiatrowe są drugim filarem transformacji energetycznej w Polsce. Pierwszym jest fotowoltaika – czytaj tutaj.
Energetyka wiatrowa odpowiada za największą część produkcji zielonej energii w Polsce. W 2024 roku farmy wiatrowe dostarczyły ok. 14% krajowego prądu.
Rozwój lądowych wiatraków był jednak w ostatnich latach spowolniony przez bariery administracyjno-prawne. W ubiegłym roku zbudowano 0,8 GW nowych mocy wiatru na lądzie, mniej niż w 2023 roku.
To wynikało głównie z ograniczonej dostępności terenów pod inwestycje przy obowiązującej restrykcyjnej zasadzie 10H (wymóg dużej odległości turbin od zabudowań).
Energetyka wiatrowa – nowe perspektywy po zmianach prawa
Odblokowanie potencjału wiatru ma przynieść nowelizacja tzw. ustawy wiatrakowej. W 2025 roku rząd zaproponował dalsze złagodzenie przepisów – minimalna odległość turbiny od budynków mieszkalnych ma zostać zmniejszona z 700 m do 500 m. To faktycznie znosi sztywną regułę 10H.
Dzięki tej zmianie ma znacząco wzrosnąć obszar dostępny pod farmy wiatrowe (o ok. 26% więcej terenów). Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska zmiana przepisów pozwoli na budowę nawet 10 GW nowych mocy wiatrowych do 2030 roku.
To – jak podkreśla resort – przyniesie realne korzyści lokalnym społecznościom: tańszą energię, nowe miejsca pracy i dodatkowe wpływy do budżetów gmin. Ustawa zakłada jednocześnie utrzymanie odpowiednich stref ochronnych – turbiny wciąż nie będą mogły powstawać na obszarach chronionych (parki narodowe, rezerwaty przyrody itp.), ani w ich bezpośrednim sąsiedztwie.
Jest prawo, będzie biznes
Lepsze warunki prawne już przekładają się na wzrost zainteresowania inwestorów energią wiatrową. Planowane projekty lądowe w najbliższych latach mogą istotnie zwiększyć zainstalowaną moc. Rząd szacuje, że do 2030 roku potencjał wiatru na lądzie wzrośnie kilkukrotnie.
Dodatkowo Polska rozwija energetykę wiatrową na morzu (offshore), która stanie się kluczowym elementem miksu po 2025 roku. Pierwsze wielkoskalowe farmy wiatrowe na Bałtyku są w fazie realizacji – łącznie ok. 5,9 GW projektów uzyskało już kontrakty różnicowe i pozwolenia, a ich uruchomienie planowane jest ok. 2026–2027 roku.
Polska wyznaczyła oficjalne cele 5,9 GW mocy offshore do 2030 roku oraz 8–11 GW do 2040 roku i wszystko wskazuje na to, że cele te będą podnoszone wraz z rozwojem technologii.
Inwestycje na morzu nie tylko zwiększą udział czystej energii, ale też pobudzą krajowy przemysł – szacuje się, że budowa 6 GW mocy offshore wygeneruje ok. 77 tys. miejsc pracy i miliardowe wpływy podatkowe do 2030 roku.
Magazyny energii i infrastruktura – klucz do stabilności
Rosnący udział niestabilnych źródeł (wiatru i słońca) stawia nowe wymagania przed systemem elektroenergetycznym.
Aby zielona energia mogła w pełni zastąpić źródła konwencjonalne, potrzebne są inwestycje w infrastrukturę sieciową oraz magazyny energii. Polskie sieci przesyłowe i dystrybucyjne wymagają modernizacji i rozbudowy. Według analiz, bez zdecydowanych działań już w latach 2026–2030 mogą wystąpić niedobory mocy w systemie.
Przyłączanie kolejnych gigawatów OZE wymaga zwiększenia zdolności przesyłowych i elastyczności sieci, tak by uniknąć sytuacji, w których nadwyżki zielonej energii są tracone.
Tylko w 2024 roku operator musiał czasowo ograniczyć generację odnawialną o ponad 500 GWh (głównie z fotowoltaiki) ze względu na przeciążenia sieci – to energia równoważna rocznemu zużyciu prądu kilkuset tysięcy gospodarstw domowych.
Czy będą dotacje dla rolników? Skąd pieniądze na rolnictwo 4.0?
Czas na magazyny
Receptą na te wyzwania jest m.in. rozwój magazynów energii pozwalających gromadzić nadwyżki produkcji i oddawać je do sieci w szczycie zapotrzebowania. Inwestycje w baterie oraz innowacyjne technologie wodorowe mogą stać się prawdziwym game changerem dla Polski.
Pozwolą one stabilnie zasilać gospodarstwa domowe czystą energią nawet wtedy, gdy nie świeci słońce czy nie wieje wiatr. Już teraz na rynku pojawiają się pierwsze duże magazyny litowo-jonowe przy farmach OZE, a operatorzy systemu testują magazyny bateryjne do stabilizacji sieci.
Rząd wdraża też mechanizmy wsparcia – zniesiono podwójne opodatkowanie magazynowania energii, a fundusze unijne (m.in. KPO) przewidują środki na magazyny i inteligentne sieci. Wszystko to ma zwiększyć elastyczność Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, dzięki czemu energia ze słońca i wiatru będzie mogła w większym stopniu pokrywać zapotrzebowanie bez ryzyka przerw czy konieczności importu.
Modernizacja sieci elektroenergetycznych jest równie ważna. Trwają projekty zwiększające zdolności przesyłowe między północą a południem kraju (aby transportować energię z farm wiatrowych na Pomorzu w głąb Polski) oraz rozbudowa połączeń transgranicznych.
Zwiększenie przepustowości sieci krajowej i międzynarodowej poprawi bilans mocy i bezpieczeństwo dostaw, zwłaszcza w okresach szczytowego popytu lub niskiej generacji z OZE.
Inwestycje te, wraz z magazynami, stanowią fundament nowoczesnego systemu energetycznego, zdolnego integrować rosnące wolumeny zielonej energii.
O transformacji energetycznej – trendy, czytaj tutaj.
Ciąg dalszy o transformacji energetycznej – fotowoltaika.
Opr. na podstawie informacji prasowej Direct4Energy
