Polska Federacja Rolna broni OPR i apeluje do ministra Siekierskiego
Gorący apel Polskiej Federacji Rolnej do ministra rolnictwa Czesława Siekierskiego. To pokłosie krytyki Ośrodków Produkcji Rolniczej (OPR) w koordynacji Krajowej Radzie Izb Rolniczych. Czytaj w Agrokonsument.pl
Poniżej przytaczamy pełen tekst stanowiska Polskiej Federacji Rolnej. Dotyczy on krytyki tworzenia Ośrodków Produkcji Rolniczej (OPR), zawartej w Stanowisku Zespołu Roboczego „ZIEMIA”, koordynowanego przez Krajową Radę Izb Rolniczych.
Stanowisko skierowane zostało do Czesława Siekierskiego, ministra rolnictwa i rozwoju wsi.
Szanowny Panie Ministrze,
W imieniu Polskiej Federacji Rolnej, reprezentującej ponad 1000 gospodarstw towarowych, produkujących na rynek, inwestujących i utrzymujących się z rolnictwa, kierujemy do Pana apel w związku ze stanowiskiem Zespołu Roboczego „ZIEMIA”, koordynowanego przez Krajową Radę Izb Rolniczych, dotyczącym tworzenia Ośrodków Produkcji Rolniczej.
Z ogromnym niepokojem przyjmujemy postulaty wstrzymania tworzenia Ośrodków Produkcji Rolnej (OPR), które przedstawiono jako rzekome zagrożenie dla modelu gospodarstwa rodzinnego.
Uznajemy takie stanowisko za oderwane od realiów, jednostronne i niebezpieczne dla przyszłości rolnictwa towarowego w Polsce.
Pragniemy przypomnieć, że Ośrodki Produkcji Rolniczej to narzędzie umożliwiające zachowanie integralności gospodarstw prowadzących produkcję zwierzęcą, przetwórstwo lub posiadających infrastrukturę techniczną (np. biogazownie, elewatory, systemy nawodnień).
Pomimo ich dużego znaczenia w kontekście lokalnej i regionalnej gospodarki i społeczności, wielkość OPR-ów jest marginalna w skali kraju – plany dotyczą zaledwie kilkunastu tysięcy hektarów – i obejmują najczęściej specjalistyczne gospodarstwa, których likwidacja oznaczałaby bezpowrotną utratę potencjału technologicznego, miejsc pracy i efektów wieloletnich inwestycji.
OPR-y to kompromis
OPR-y są kompromisowym mechanizmem ratunkowym tam, gdzie nie doszło do wyłączeń 30% gruntów po 2011 roku.
Grunty z wygasających dzierżaw, w ogromnej większości, trafiły i nadal trafiają do rolników indywidualnych – zgodnie z przepisami ustawy. Tylko niewielka część dzierżawionych gospodarstw objęta jest procedurami OPR, przy czym przetargi na ich dzierżawę mają charakter otwarty i transparentny.
Każdy, kto spełnia kryteria do prowadzenia zaawansowanej produkcji, może wziąć w nich udział.
W przeciwieństwie do obrazu przedstawianego przez Zespół „ZIEMIA”, nie mamy do czynienia z procesem zawłaszczania, lecz z odpowiedzialnym podejściem i uporządkowanym mechanizmem ratowania gospodarstw, produkcji zwierzęcej, zatrudnienia i lokalnych powiązań gospodarczych.
Dodatkowo należy podkreślić, że tworząc regulacje ustawowe w 2011 roku dzierżawcom postawiono ultimatum:
- albo nieodwołalne wyłączenie 30% gruntów (nie zaliczając wcześniejszych dobrowolnych wyłączeń),
- albo utrata praw do kontynuacji dzierżawy i pierwokupu.
Produkcja zwierzęca potrzebuje bazy paszowej
Większość dzierżawców podporządkowała się tym warunkom, ale część z nich, szczególnie prowadząca chów trzody czy bydła, nie mogła sobie pozwolić na ograniczenie bazy paszowej i podjęła ryzyko obrony konstytucyjnych praw przed sądem.
To właśnie dla tej grupy gospodarstw stworzono na mocy zmiany ustawy o gnsp z 2019 r. formułę OPR, aby umożliwić utrzymanie produkcji w ograniczonym, ale funkcjonalnym zakresie.
Pozostała ziemia, w ramach restrukturyzacji, trafia do lokalnych rolników w przetargach ograniczonych.
Stanowisko Zespołu „ZIEMIA” pomija te fakty. Brak w nim:
- odniesienia do realiów produkcji rolnej, zwłaszcza zwierzęcej,
- ignoruje ono kwestię zatrudnienia, inwestycji, zobowiązań kredytowych,
- roli tych gospodarstw jako centrów wiedzy i współpracy z mniejszymi producentami.
Nie uwzględnia ono również skutków społeczno-gospodarczych likwidacji tych gospodarstw w postaci wzrostu bezrobocia, utraty know-how, niewykorzystania infrastruktury (np. biogazownie, elewatory, systemy nawodnień).
Autorzy Stanowiska Zespołu „Ziemia” albo nie zapoznali się, albo świadomie pominęli szereg eksperckich i naukowych opracowań dotyczącej przedmiotowej tematyki. W tym w szczególności Ekspertyzy:
- „SKUTKI POLITYKI PAŃSTWA REALIZOWANEJ WOBEC DZIERŻAWCÓW WIELKOOBSZAROWYCH GOSPODARSTW ROLNYCH UTWORZONYCH W WYNIKU PRZEKSZTAŁCEŃ BYŁYCH PGR-ÓW”
przygotowanej przez Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa Polskiej Akademii Nauk w lutym 2024 r.
Własna biogazownia, własne ciepło do suszenia zbóż, silosy od Riela Polska
PAN rekomenduje
W niej autorzy między innymi prezentują jednoznaczny wniosek, że:
- „Zarówno ustawa z 2011 r. nakazująca dużym gospodarstwom dzierżawiącym grunty rolne Skarbu Państwa, jak i ustawa z 2016 r. ograniczająca możliwości zakupu ziemi rolniczej (z późniejszymi przedłużeniami okresu tych ograniczeń), okazują się w kilku swoich uregulowaniach sprzeczne z Konstytucją RP.
- Powodują erozję zaufania społeczeństwa do państwa, nadwątlając dość słabe tkanki społeczeństwa obywatelskiego”.
Autorzy rekomendują między innymi:
„Możliwe do zastosowania są m.in. następujące rozwiązania:
- dzierżawcom, którzy wyłączyli 30% UR, umożliwienie przedłużania umów dzierżawy, bez kolejnych wyłączeń gruntów;
- dzierżawcom, którzy nie wyłączyli 30% UR, umożliwienie uczestnictwa w przetargach ofertowych, na część dotychczas dzierżawionej nieruchomości, po wyłączeniu uzasadnionej ekonomicznie powierzchni gruntów (wymogiem przy stosowaniu tej procedury powinno być zachowanie ciągłości działalności gospodarczej);
- jednym z rozwiązań w tym działaniu może być utworzenia Ośrodków Produkcji Rolniczej (OPR) na bazie nieruchomości wracających do Zasobu z kończących się umów dzierżawy.
OPR to całość gospodarcza
Wedle tej koncepcji OPR, wyodrębniony z Zasobu nieruchomości, tworzy nierozerwalną, zorganizowaną całość gospodarczą, której podział byłby nieuzasadniony ekonomicznie.
Przypisany do niego areał gruntów rolnych powinien uwzględniać między innymi zabezpieczenie niezbędnej bazy paszowej dla prowadzonej w ośrodku produkcji zwierzęcej oraz odpowiedni areał do zgodnego z przepisami zagospodarowania nawozów naturalnych pochodzących z tej produkcji.
Taki Ośrodek Produkcji Rolniczej przeznaczany jest do ponownego zagospodarowania w formie wieloletniej dzierżawy, gdzie dzierżawca wyłaniany jest w drodze przetargu nieograniczonego, w którym może wziąć udział również dotychczasowy dzierżawca.
Pozostałe grunty przeznaczane są na potrzeby gospodarstw rodzinnych.
W związku z powyższymi argumentami wyrażamy sprzeciw wobec postulowanego wstrzymania przetargów i twierdzenia, jakoby OPR-y wypaczały konstytucyjne zasady.
Apelujemy do Pana Ministra o kontynuowanie dialogu ze wszystkimi stronami i utrzymanie rozwiązań kompromisowych, w tym tworzenia Ośrodków Produkcji Rolniczej, jako rozwiązania pozwalającego uratować to, co w polskim rolnictwie najcenniejsze:
- nowoczesne,
- konkurencyjne,
- zintegrowane gospodarstwa towarowe, przyczyniające się do zwiększenia bezpieczeństwa żywnościowego kraju.
Grzegorz Brodziak, Prezes Zarządu Polskiej Federacji Rolnej
Śródtytuły pochodzą od redakcji
