Działy specjalne produkcji rolnej a opodatkowanie PIT
Przychody z działalności rolniczej generalnie nie podlegają PIT. Działalność w gospodarstwie rolnym zwykle podlega podatkowi rolnemu, który jest związany z gruntami rolnymi. Wyjątkiem są działy specjalne produkcji rolnej, informuje Mateusz Szulc, konsultant podatkowy w kancelarii KrafTax.
Nie każda hodowla czy uprawa to dział specjalny. Ustawodawca definiuje listę aktywności, które po przekroczeniu określonych progów stają się źródłem przychodu podlegającym pod ustawę o podatku dochodowym:
- od osób fizycznych (PIT) lub
- od osób prawnych (CIT),
w zależności od formy prawnej prowadzenia działalności.
Artykuł dotyczy przede wszystkim rolników będących osobami fizycznymi oraz wspólnikami takich spółek, które rozliczają dochody na gruncie PIT, omawia zmiany norm szacunkowych dochodu rocznego na 2026 r.
Czym są działy specjalne produkcji rolnej?
Do działów specjalnych produkcji rolnej zalicza się między innymi:
- uprawy w szklarniach i ogrzewanych tunelach foliowych,
- uprawy grzybów i grzybni,
- uprawy roślin „in vitro”,
- fermową hodowlę drobiu rzeźnego i nieśnego,
- posiadanie wylęgarni drobiu,
- hodowlę zwierząt futerkowych i laboratoryjnych,
- prowadzenie pasiek.
O tym, czy mamy do czynienia z działem specjalnym, decyduje także skala produkcji.
Dlatego chcąc ustalić, czy przychody z działów specjalnych produkcji rolnej przekraczają wyznaczoną skalę, należy zajrzeć do załącznika nr 2 do ustawy o PIT.
Wymienione w nim zostały jednostki powierzchni upraw lub rodzajów produkcji, których przekroczenie powoduje, że taka działalność powinna być uznana za dział specjalny produkcji rolnej.
Z kolei wysokość dochodu przy rozliczaniu według norm szacunkowych ustala się na podstawie corocznego rozporządzenia w sprawie norm szacunkowych dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej.
Firma Miko z Barcina: skup kukurydzy, Riela Polska i neolityczny kurhan
Zmiany dotyczące kwot dotyczących norm szacunkowych w 2026 r.
Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 9 października 2025 r. w sprawie norm szacunkowych dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej określa normy szacunkowe obowiązujące od 1 stycznia 2026 roku.
Zastąpiło ono wcześniejsze stawki obowiązujące w 2025 r.
Dla rolników jest to dobra wiadomość, ponieważ normy na 2026 r. zostały obniżone.
Powodem było to, że wskaźnik cen towarowej produkcji rolniczej za 2024 r. był niższy niż rok wcześniej, co przełożyło się na spadek norm dochodu.
W uproszczeniu oznacza to, że przy rozliczaniu według norm wielu podatników zapłaci w 2026 r. mniejszy PIT niż w 2025 r.
Przykłady zmienionych stawek
- Norma dla upraw w szklarniach ogrzewanych powyżej 25 m2 dla roślin ozdobnych wynosi w 2026 r. 17,02 zł za 1 m2. W 2025 r. było to 18,42 zł.
- Dla upraw grzybów i grzybni powyżej 25 m2 powierzchni uprawowej stawka obniżyła się z 7,90 zł do 7,30 zł za 1 m2 powierzchni uprawowej.
- Dla kurcząt powyżej 100 szt. norma spadła z 0,25 zł do 0,23 zł od sztuki.
Działy specjalne produkcji rolnej – ustalanie dochodu
Rolnik, który prowadzi działy specjalne, ma do wyboru dwa sposoby ustalania dochodu:
A) prowadzenie ewidencji
B) normy szacunkowe
#A. Prowadzenie ewidencji
Pierwszy ze sposobów ustalania dochodu dla działów specjalnych produkcji rolnej polega na rozliczaniu rzeczywistych przychodów i kosztów, czyli na prowadzeniu ewidencji pozwalającej ustalić prawdziwy wynik gospodarstwa.
- Polega on na prowadzeniu podatkowej księgi przychodów i rozchodów lub ksiąg rachunkowych.
- Podatnicy, którzy dochody osiągane z działów specjalnych produkcji rolnej ustalają na podstawie ksiąg, obliczają wysokość zaliczek samodzielnie.
- Obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych w 2026 r. powstanie, jeżeli przychody za 2025 r. wyniosą co najmniej 10 646 500 zł. Poniżej tego progu podatnik może co do zasady pozostać przy PKPiR.
Mając powyższe na uwadze, ustawodawca poszerzył krąg podatników, którzy będą w stanie jeszcze przez pewien czas uniknąć tego obowiązku.
Jeżeli podatnik zdecyduje się na prowadzenie ksiąg rachunkowych mimo braku takiego obowiązku, musi zawiadomić o tym urząd skarbowy przed rozpoczęciem roku podatkowego.
Alternatywnie – przed rozpoczęciem prowadzenia działu specjalnego produkcji rolnej w ciągu roku.
W przypadku opodatkowania dochodów z działów specjalnych produkcji rolnej na podstawie ksiąg rachunkowych, odbywa się ono domyślnie według skali podatkowej.
Dopuszczalne jest też jednak złożenie do urzędu skarbowego oświadczenia o wyborze sposobu opodatkowania podatkiem liniowym.
#B) Normy szacunkowe
Drugi sposób ustalania dochodu dla działów specjalnych produkcji rolnej opiera się na normach szacunkowych, wynikających ze wskazanego powyżej rozporządzenia.
- W tym modelu najważniejsza jest ilość jednostek powierzchni upraw lub innych jednostek rodzajów produkcji, wykorzystywanych przez podatnika.
- Wybór metody szacunkowej jest prostszy z perspektywy realizacji obowiązków podatkowych. Wówczas to urząd skarbowy na podstawie wskazanych w deklaracji PIT-6 przez podatnika rodzajów i rozmiarów planowanej produkcji wydaje decyzję określającą wysokość miesięcznych zaliczek.
- Deklarację PIT-6 składa się do urzędu skarbowego wyłącznie w przypadku ustalania dochodu z działów specjalnych produkcji rolnej przy zastosowaniu norm szacunkowych dochodu.
- Rolnicy rozliczający się w oparciu o normy szacunkowe wpłacają zaliczki miesięczne za okres od stycznia do listopada w terminie do 20. dnia każdego miesiąca za miesiąc poprzedni. Zaliczka za grudzień jest płatna do 20 stycznia kolejnego roku.
Sposób rozliczenia
Podatnicy rozliczający się na podstawie norm szacunkowych i wpłacający zaliczki podatku, dokonują wpłat zaliczek osobno dla każdego rodzaju przychodu.
Osiągane z działów specjalnych produkcji rolnej dochody, o ile są rozliczane według skali podatkowej, łączy się z innymi dochodami i wykazuje w zeznaniu podatkowym PIT-36 po upływie roku podatkowego.
Podatnicy opodatkowani podatkiem liniowym rozliczają dochody z prowadzenia działów specjalnych produkcji rolnej składając zeznanie PIT-36L.
Dochody z pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowane liniowo nie łączą się z dochodami opodatkowanymi według skali podatkowej, dlatego należy je rozliczać osobno.
Jeżeli podatnik ustala dochód z działów specjalnych na podstawie ksiąg, do zeznania PIT-36 albo PIT-36L dołącza załącznik PIT/DS.
Załącznika tego nie składa się przy rozliczeniu według norm szacunkowych.
Podsumowanie
Działy specjalne produkcji rolnej to wyjątek od zasady, że działalność rolnicza nie podlega PIT. O tym, czy rolnik wejdzie w ten reżim podatkowy, decydują przede wszystkim rodzaj produkcji i przekroczenie ustawowych progów.
W 2026 r. normy szacunkowe zostały obniżone, co dla wielu gospodarstw oznacza niższy PIT przy rozliczeniu według norm. Zanim jednak rolnik zwiększy skalę produkcji, powinien sprawdzić nie tylko opłacalność przedsięwzięcia, lecz także limity ustawowe, obowiązki ewidencyjne i terminy podatkowe.
Niniejszy artykuł nie stanowi porady prawnej – swój przypadek skonsultuj ze specjalistą
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 592).Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 9 października 2025 r. w sprawie norm szacunkowych z działów specjalnych produkcji rolnej (Dz. U. poz. 1403).
