Fundusze promocji żywności dla „swoich”? Minister Krajewski zapowiada zmiany
Większa przejrzystość wydatkowania środków, skuteczniejsza kontrola i kampanie, które realnie zwiększają sprzedaż polskiej żywności. To główne kierunki zmian w funduszach promocji produktów rolno-spożywczych zapowiedzianych przez resort rolny.
Obecnie funkcjonuje dziesięć funduszy promocji:
- Fundusz Promocji Mleka,
- Fundusz Promocji Mięsa Wieprzowego
- Fundusz Promocji Mięsa Wołowego
- Fundusz Promocji Mięsa Końskiego
- Fundusz Promocji Mięsa Owczego
- Fundusz Promocji Ziarna Zbóż i Przetworów Zbożowych
- Fundusz Promocji Owoców i Warzyw
- Fundusz Promocji Mięsa Drobiowego
- Fundusz Promocji Ryb
- Fundusz Promocji Roślin Oleistych.
Od utworzenia funduszy w 2009 r. wydatkowano łącznie ponad 1 mld zł.
Najwięcej z funduszu promocji mięsa drobiowego (216 mln zł), mięsa wieprzowego (188 mln zł) i mleka (186 mln zł).
– Te pieniądze ciężko wypracowują rolnicy i producenci rolni. Pojedynczo żaden rolnik nie przeprowadzi kampanii promocyjnej ani działań marketingowych. Musimy to robić wspólnie, ale w sposób jak najbardziej transparentny – deklaruje minister Stefan Krajewski.
– Oczywiście, że pojedynczy rolnik nie sięgnie tych pieniędzy. Po to ma swoje różne organizacje. Ale okazuje się, że duże pieniądze z funduszy są zakontraktowane już w przód i to przez nieliczne organizacje, dobrze ustawione w Warszawie. Ci „wyjadacze” konsumują konfitury z funduszy, a nam zostają nędzne resztki – mówi naszej redakcji przedstawiciel jednej z izb rolniczych.
Sygnały o „hermetyczności” tych funduszy dotarły do resortu, stąd najnowsza inicjatywa ministerstwa.
– Każda złotówka musi być wydawana w sposób transparentny i przynosić wymierne efekty. Chcemy, aby środki trafiały przede wszystkim na duże, skuteczne kampanie promujące polską żywność w kraju i za granicą. Fundusze promocji wymagają naprawy, a nie likwidacji – podkreśla minister Stefan Krajewski.
Dzień Jedności Niemiec. Na współpracy z Niemcami Polska zarabia
Skuteczna promocja polskiej żywności
Środki finansowe funduszy promocji nie są środkami publicznymi w rozumieniu przepisów o finansach publicznych. Fundusze promocji są ustawowo stworzonym systemem gromadzenia środków finansowych pochodzących z danej branży.
Rola państwa ogranicza się jedynie do zapewnienia obsługi instytucjonalnej funduszy, a za rozdysponowanie środków odpowiadają komisje zarządzające, w skład których wchodzi:
- 5 przedstawicieli producentów,
- 1 przedstawiciel Krajowej Rady Izb Rolniczych oraz
- 3 przedstawicieli przetwórców.
Środki funduszy pochodzą z wpłat związanych z obrotem produktami rolno-spożywczymi.
W przypadku większości funduszy stawka wynosi 0,1 proc. wartości netto towaru.
Oznacza to, że od sprzedaży o wartości 100 tys. zł wpłata wynosi 100 zł.
– Pieniądze powinny iść na duże, mierzalne kampanie, na wzór dawnej akcji „Pij mleko, będziesz wielki”, które realnie zwiększają spożycie, otwierają rynki eksportowe, podnoszą konkurencyjność sektora i pomagają sięgać po fundusze Unii Europejskiej – zaznaczył minister.
Środki funduszy mogą być również wkładem własnym organizacji branżowych w projektach promocyjnych współfinansowanych przez Unię Europejską w ramach mechanizmu WPR „Wsparcie działań promocyjnych i informacyjnych na rynkach wybranych produktów rolnych” oraz Interwencji I.13.3 „Promowanie, informowanie i marketing dotyczący żywności wytwarzanej w ramach systemów jakości żywności”.
Pozwala to realizować większe przedsięwzięcia i docierać z polskimi produktami do nowych odbiorców.
Większa jawność
Minister zapowiedział zmiany zasad wyboru wykonawców i rozliczania projektów. Wszystkie postępowania mają być ogłaszane w jednym, łatwo dostępnym miejscu.
Przy wyborze wykonawców mają obowiązywać jasne kryteria, w tym cena i zasięg planowanych działań.
Jedną z najważniejszych zmian będzie likwidacja progu 150 tys. zł, poniżej którego obecne zasady dopuszczają uproszczony sposób wyboru wykonawcy.
Minister zapowiedział również wprowadzenie minimum 14 dni na przygotowanie ofert oraz zakaz dzielenia zamówień w celu omijania procedur konkurencyjnych.
Nowe zasady mają również wyeliminować możliwość rozliczania 5 proc. wydatków bez faktur.
Każdy koszt będzie wymagał odpowiedniego udokumentowania. Zmienić mają się też zasady przyznawania zaliczek oraz terminy składania i rozliczania wniosków.
Zaliczki mają być wypłacane dopiero po wyborze wykonawcy, a organizacje nie będą mogły składać wniosków o dofinansowanie tuż przed planowanym wydarzeniem. Zmiany obejmą także zasady zapobiegania konfliktom interesów.
Osoby, które decydują o wykorzystaniu pieniędzy z funduszy, nie będą mogły jednocześnie występować jako wykonawcy finansowanych projektów.
Ograniczenia mają dotyczyć zarówno powiązań osobowych, jak i kapitałowych.
Nowe rozwiązania przewidują również pełną jawność wykonawców, weryfikację organizacji korzystających z funduszy oraz cyfryzację procedur.
Większe możliwości reagowania na nieprawidłowości ma otrzymać dyrektor generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa.
Wydarzenia finansowane z funduszy powinny być co do zasady otwarte i dostępne dla zainteresowanych odbiorców.
Pierwsza ocena efektów wprowadzonych zmian odbędzie się po pierwszym kwartale 2027 r.
Opr. na podstawie informacji MRiRW
